Kredi notu yüksek olmasına rağmen bankalardan olumsuz yanıt alanların sayısı giderek artıyor. Bankacılık sektöründe uygulamaya alınan yeni risk değerlendirme modeliyle birlikte, kredi ve kredi kartı başvurularında yalnızca puan değil, müşterinin hesap hareketleri ve para trafiği de detaylı biçimde inceleniyor.
Kredi Notu Tek Başına Yeterli Olmuyor
Son dönemde kredi ya da kredi kartı başvurusu yapan birçok kişi, kredi notu iyi olmasına rağmen ret cevabıyla karşılaşıyor. Bankalar, artık geçmiş ödeme performansına ek olarak son aylardaki gelir-gider dengesini, transfer sıklığını ve harcama türlerini de dikkate alıyor. Bu durum, kredi notu yüksek olsa bile riskli görülen müşteriler için süreci zorlaştırıyor.
Davranışsal Risk Analizi Nedir?
Türkiye Gazetesi’nde yer alan habere göre bankalar, “davranışsal risk analizi” adı verilen yeni bir değerlendirme sistemini aktif olarak kullanıyor. Bu modelde;
-
Düzenli maaş girişi
-
Fatura ve rutin ödemeler
-
Standart harcama alışkanlıkları
normal kabul edilirken; açıklaması olmayan para giriş-çıkışları, sık transferler ve alışılmadık işlemler risk unsuru olarak öne çıkıyor.
Bahis ve Kaynağı Belirsiz İşlemler Alarm Veriyor
Uzmanlara göre sanal bahis ve oyun sitelerine düzenli para çıkışı, bankalar açısından ciddi bir uyarı sinyali olarak değerlendiriliyor. Bu tür harcamalar, kişinin kredi geri ödeme kapasitesini zayıflatan bir faktör olarak görülüyor ve kredi kartı ile kredi başvurularının reddedilmesine yol açabiliyor.
Kara Liste Uygulaması Nasıl Çalışıyor?
Bankalar bu kontrollerin büyük bölümünü otomatik sistemler aracılığıyla gerçekleştiriyor. Kara para aklama ve finansal suçlarla mücadele kapsamında kullanılan AML yazılımları ve yapay zekâ destekli analizler, olağan dışı hareketleri hızlıca tespit ediyor. Şüpheli işlemler belirlenen müşteriler sistemde “yüksek riskli” olarak işaretlenebiliyor.
Yapay Zekâ Kredi Kararlarında Etkili
Bankalar, Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu verilerinin yanı sıra kendi iç denetim raporlarını da kullanıyor. Yapay zekâ destekli sistemler;
-
Gelirle uyumsuz harcama
-
Düzensiz para trafiği
-
Riskli sektörlerle temas
gibi unsurları puanlayarak kredi ve kredi kartı kararını doğrudan etkiliyor.
Bir banka şube müdürü, yeni süreci şu sözlerle özetliyor:
“Eskiden kredi notu yüksek olan müşteriler için onay süreci daha kolaydı. Şimdi ise hesabın nasıl kullanıldığına bakıyoruz. Bahis sitelerine düzenli para çıkışı olan ya da sık sık farklı kişilerle açıklamasız transfer yapan müşteriler, gelirleri iyi olsa bile riskli kabul edilebiliyor.”
Sık Sorulan Sorular
Kredi notu yüksek olan herkes kredi alabilir mi?
Hayır. Yeni sistemde kredi notunun yanı sıra son aylardaki para trafiği ve harcama alışkanlıkları da dikkate alınıyor.
Bahis harcamaları kredi başvurusunu etkiler mi?
Evet. Düzenli bahis ve oyun harcamaları, bankalar tarafından riskli işlem olarak değerlendiriliyor.
Para transferi sıklığı önemli mi?
Sık ve açıklaması olmayan para giriş-çıkışları, kredi değerlendirmesinde olumsuz etki yaratabiliyor.
Sonuç
Bankacılık sektöründe kredi ve kredi kartı başvurularında yeni bir dönem başladı. Artık yalnızca kredi notu değil, müşterinin para trafiği, harcama alışkanlıkları ve hesap kullanım düzeni de belirleyici rol oynuyor. Uzmanlar, kredi başvurusu yapmayı düşünenlerin özellikle bahis işlemleri ve düzensiz para transferleri konusunda daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.
