Dünya genelinde son 75 yılda ölüm oranları önemli ölçüde gerilerken, ortalama yaşam süresi de belirgin biçimde uzadı. Ancak bu olumlu tabloya rağmen gençlerde kalp krizi vakalarındaki artış, halk sağlığı açısından ciddi bir tehdit haline geldi. Özellikle son yıllarda genç yaşta ani ölümlerin artması dikkat çekiyor.
Genç Yaşta Ani Kayıplar Artık Tesadüf mü?
Henüz 32 yaşındayken kalp krizi sonucu hayatını kaybeden Leyla Mizrahi’nin ölümü, gençlerde kalp krizi riskini bir kez daha gündeme taşıdı. Bilinen herhangi bir sağlık sorunu olmayan, kısa süre önce anne olmuş bir kişinin uykusunda yaşamını yitirmesi, “genç ölümleri gerçekten istisna mı?” sorusunu yeniden sordurdu.
Lancet Araştırması Uyardı: Genç Ölümleri Artıyor
Lancet’te yayımlanan ve 1950–2023 dönemini kapsayan Küresel Hastalık Yükü araştırması, 204 ülkeden elde edilen verilerle çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Araştırmaya göre dünya genelinde ölüm oranları yüzde 66’dan fazla azaldı, bebek ölümleri düştü ve insan ömrü uzadı. Ancak yaş gruplarına bakıldığında genç ölümlerinin halk sağlığı için kaygı verici seviyelere ulaştığı görülüyor.
2011–2023 arasında ABD ve Kanada’da 30–39 yaş grubunda ölüm oranı yüzde 49,9 arttı. Aynı dönemde 25–29 yaş grubunda da yüzde 31,7’lik yükseliş kaydedildi. Türkiye’nin de içinde yer aldığı Kuzey Afrika ve Orta Doğu bölgesinde genç ölümleri artış eğilimini sürdürüyor.
Her 5 Kalp Krizinden Biri Gençlerde Görülüyor
Amerikan Kardiyoloji Organizasyonu Dergisi’nde yayımlanan bir çalışmaya göre, ABD’de 2011–2021 yılları arasında kalp krizi nedeniyle hastaneye kaldırılan 4,4 milyon kişinin yüzde 22’si 18–54 yaş aralığında. Bu veriler, gençlerde kalp krizi riskinin sanılandan çok daha yaygın olduğunu gösteriyor.
İsveç’te yapılan başka bir araştırma ise son 15 yılda obezitenin genç ve orta yaş grubunda kalp krizinin en önemli nedeni haline geldiğini ortaya koydu.
Gençlerde Kalp Krizi Neden Daha Tehlikeli?
Uzmanlara göre gençlerde kalp krizi çoğu zaman ani gelişiyor. Yaşlılarda yıllar içinde oluşan damar tıkanıklıkları belirti verirken, gençlerde damar yapısı henüz sertleşmediği için uyarı sinyalleri görülmeyebiliyor. Bu durum, ani ve ölümcül kalp krizlerine yol açabiliyor.
Ayrıca hem hastalar hem de doktorlar, genç yaşta kalp hastalığı ihtimalini düşük gördüğü için tanı ve tedavi gecikebiliyor.
Kadınlarda Risk Daha da Yükseliyor
Araştırmalar, kalp krizi sonrası beş yıl içinde ölüm oranının kadınlarda erkeklere kıyasla daha yüksek olduğunu gösteriyor. Genç yaşta kalp krizi geçiren kadınlarda yüksek tansiyon ve diyabet oranları da dikkat çekici seviyelere ulaşıyor.
Gençlerde Kalp Krizinin Başlıca Nedenleri
Obezite
Obeziteye bağlı kalp krizi oranı son 15 yılda yüzde 25’ten yüzde 35’e yükseldi. Aşırı kilo, hipertansiyon ve diyabet riski artırıyor.
Hareketsiz Yaşam
Uzun süre ekran başında kalmak, işlenmiş gıda tüketimi ve düşük fiziksel aktivite, genç yaşta damar sağlığını olumsuz etkiliyor.
Stres ve Psikolojik Faktörler
Stres, depresyon ve diğer psikiyatrik sorunlar gençlerde kalp krizi riskini belirgin şekilde artırıyor.
Teşhiste Gecikme
Gençlerin düşük riskli görülmesi, erken tanının önüne geçiyor ve ölümcül sonuçlara yol açabiliyor.
Sonuç
Dünya genelinde yaşam süresi uzasa da gençlerde kalp krizi vakalarındaki artış, yeni bir halk sağlığı sorununa işaret ediyor. Uzmanlar, genç yaşta da düzenli kalp kontrollerinin ihmal edilmemesi ve risk faktörlerinin erken dönemde kontrol altına alınması gerektiği konusunda uyarıyor.
Sık Sorulan Sorular
Gençlerde kalp krizi neden artıyor?
Obezite, hareketsiz yaşam, stres ve geç teşhis başlıca nedenler arasında yer alıyor.
Genç yaşta kalp krizi belirti verir mi?
Çoğu zaman hayır. Gençlerde kalp krizi ani gelişebilir ve belirti göstermeyebilir.
Gençler kalp kontrolü yaptırmalı mı?
Uzmanlara göre risk faktörü olsun ya da olmasın, gençlerin de düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerekiyor.
